Polsko-Bułgarskie Spotkania Liderów

POLSKO-BUŁGARSKIE SPOTKANIA LIDERÓW
Projekt realizowany ze środków Unii Europejskiej
w ramach Programu Młodzież w Działaniu

Termin:    17 lipca - 30 lipca 2013

Uczestnikami są liderzy młodzieżowi – wolontariusze (także ze środowisk zagrożonych), uczniowie szkół ponadpodstawowych z Polski i Bułgarii, działający w swoich środowiskach na rzecz rówieśników zagrożonych marginalizacją (np. z powodu używania substancji psychoaktywnych i innych zachowań ryzykownych, problemów w nauce, niepełnosprawności itp.). Jest to grupa młodych ludzi, posiadających wolę współpracy z rówieśnikami oraz dorosłymi, chętnych do pracy na rzecz innych – realizacji różnorakich działań z zakresu profilaktyki rówieśniczej w obu krajach, co stanowi główny temat projektu. Celem jest wymiana doświadczeń i dobrych praktyk w tym zakresie, podniesienie kompetencji pomocowych i poszerzenie metod pracy, a także wzajemne poznanie się młodzieży z różnych kręgów kulturowych, odnalezienie wspólnych, europejskich wartości i priorytetów działania pomimo różnic.

Poprzez planowane warsztaty (interpersonalne, teatralno-dramowe, konstruktywnej organizacji czasu wolnego oraz imprez profilaktycznych), zajęcia sportowo-rekreacyjne i integracyjne (planowane i realizowane przez samą młodzież w trakcie trwania całego projektu), młodzi ludzie uzyskają nowe umiejętności, kompetencje i wiedzę, które wykorzystają w działaniach interwencyjno-doradczych na terenie swoich szkół i w środowisku rówieśniczym (podwórko, placówki pozaszkolne, kontakty osobiste i in.), promując jednocześnie i modelując własnym przykładem zdrowy, wolny od nałogów i innych zagrożeń styl życia.

Rozwijanie kompetencji interpersonalnych, niezbędnych do mediacji i konstruktywnego rozwiązywania konfliktów uczynią z tak przygotowanych młodych ludzi skutecznych i wiarygodnych doradców dla rówieśników, a następnie kompetentnych wolontariuszy w swoich krajach. Dzięki temu uczestnicy projektu staną się bardziej świadomymi, sprawczymi i kreatywnymi członkami swoich społeczności, na które będą pozytywnie oddziaływać, co w przyszłości przyczyni się do podniesienia jakości europejskiego społeczeństwa obywatelskiego.

Projekt jest odzwierciedleniem zainteresowań i potrzeb uczestników, przede wszystkim dlatego, że stanowi pomysł i inicjatywę samej młodzieży – wolontariuszy i liderów młodzieżowych z Polski i Bułgarii, którzy pragną podzielić się swoim doświadczeniem w zakresie kreatywnej profilaktyki rówieśniczej, opartej na działaniach woluntarystycznych młodych ludzi (stanowiącej główny temat projektu), zarazem poszerzając warsztat pracy o doświadczenie strony partnerskiej. Potrzeba tego rodzaju edukacji nieformalnej młodzieży wynika z udokumentowanych wieloma badaniami potrzeb środowiska młodzieżowego, związanych m.in. z narastaniem (zarówno w Polsce, Bułgarii, jak i całej UE) skali zachowań ryzykownych młodzieży: używaniem substancji psychoaktywnych (narkotyki, dopalacze, alkohol, leki) i będących najczęściej jego bezpośrednim następstwem: przemocy rówieśniczej, przedwczesnej inicjacji i ryzykownych zachowań seksualnych, samobójstw i in. – a w rezultacie wykluczenia społecznego.

Jednak część młodzieży (spośród której wywodzą się uczestnicy projektu) nie wykazuje tendencji do zachowań ryzykownych. Jest to grupa młodych ludzi, posiadających wolę współpracy z innymi rówieśnikami oraz dorosłymi, chętnych do pracy na rzecz innych i własnego rozwoju indywidualnego oraz społecznego. Pomagając rozwijać tkwiące w nich zasoby, umożliwiając angażowanie się w realizację zadań rozwojowych oraz kształtując pozytywny stosunek do samego siebie i innych, możemy wpłynąć na trwałe wykształcenie się postaw prospołecznych i konstruktywnych przekonań normatywnych, które będą przekazywane dalej w środowisku rówieśniczym. Projekt służy wzmocnieniu potencjału tej grupy, wyposażeniu jej w nowe umiejętności, kompetencje i wiedzę, które młodzi ludzie wykorzystają w działaniach pomocowych na terenie swoich szkół i w środowisku rówieśniczym (podwórko, placówki pozaszkolne, kontakty osobiste i in.), promując i modelując własnym przykładem zdrowy styl życia. Rozwijanie kompetencji interpersonalnych, niezbędnych dla prowadzenia mediacji rówieśniczych i konstruktywnego rozwiązywania konfliktów pomoże młodym ludziom w realizacji ich zainteresowań, uczyni z nich skutecznych i wiarygodnych doradców dla rówieśników, a następnie kompetentnych wolontariuszy i działaczy w swoich społecznościach.

Najnowsze badania wyraźnie wskazują na profilaktykę rówieśniczą jako metodę o najwyższej skuteczności wśród programów profilaktycznych. Wynika to z opisanego przez psychologię rozwojową faktu, że młody człowiek, nastolatek, przeżywa zwykle w tej fazie rozwoju emocjonalnego kryzys zaufania do osób (i całego świata) dorosłych, a szuka identyfikacji w grupach rówieśniczych. Tym samym postawy i przekonania normatywne prezentowane przez rówieśników stają się dla nastolatka dużo bardziej wiarygodne i atrakcyjne jako modele własnych zachowań.

Modelowanie postaw i zachowań poprzez własny przykład jest jedną z najbardziej efektywnych metod działań wychowawczych i korekcyjnych, a w sytuacji, gdy modelującymi są rówieśnicy – niepodważalnie skuteczną, jako że potrzeba przynależności do grupy w okresie adolescencji jest jedną z podstawowych potrzeb społecznych. Grupa rówieśnicza jako grupa odniesienia może kreować system wartości, w konstruktywny sposób budować własną tożsamość jednostki, wpływać także na utrwalanie pozytywnych lub negatywnych postaw. Poczucie bezpieczeństwa, budowane przez atrakcyjnego, mądrego rówieśnika, znającego problemy nastolatków, zwiększa szanse na ukształtowanie akceptowanych społecznie sposobów funkcjonowania.

Podejmowanie działań z zakresu profilaktyki pierwszo- i drugorzędowej adresowanej do grup rówieśniczych jest drogą rozwoju kompetencji społecznych młodych ludzi, pozwalającą na wzrost ich znaczenia i roli w społeczności lokalnej, z czego czerpią oni satysfakcję i wzmacniają poczucie własnej wartości. Poprzez uczestnictwo w warsztatach z zakresu integracji i komunikacji, realizację profilaktycznych działań parateatralnych oraz umiejętność konstruktywnej organizacji czasu wolnego i imprez dla grup rówieśniczych, pobudzany jest proces internalizacji pozytywnych wartości oraz schematów postępowania, utrwalane są prawidłowe wzorce rozwiązywania konfliktów i trudności osobistych w celu uruchomienia procesu transferu tych wartości do grup rówieśniczych w Polsce i Bułgarii.

Projekt ma na celu kształtowanie właściwych postaw społecznych, wśród młodzieży oraz zmniejszanie skali negatywnych, ryzykownych zachowań młodych ludzi, integrację środowisk młodzieżowych z różnych krajów i aktywizację ich potencjału. Traktujemy szkołę nie tylko jako miejsce nauki, ale przede wszystkim jako miejsce kształtowania osobowości przyszłych obywateli i członków społeczeństwa oraz szukania wzorców zachowania godnych naśladowania przez młodych ludzi.

Przeszkoleni w projekcie liderzy – wolontariusze będą potrafili:
• aktywnie uczestniczyć w rozwiązywaniu problemów rówieśników nie biorąc ich jednocześnie na własne barki,
• przyczyniać się do wyrównywania szans uczniów słabych i sprawiających problemy, często dyskryminowanych w szkołach,
• inicjować i realizować działania na rzecz integracji środowiska szkolnego
• przeciwdziałać zjawiskom patologii społecznej
• promować zdrowy styl życia młodzieży poprzez modelowanie postaw

Projekt umacnia młodych ludzi w przekonaniu, że można bawić się, pracować, tworzyć zespół bez używek, przemocy, agresji, oraz że działania na rzecz innych mogą być źródłem satysfakcji osobistej i realnie zmieniać otaczającą rzeczywistość. Tym samym projekt wspiera proces uczenia się poza formalnego oraz zwiększa poczucie sprawstwa osobistego i współodpowiedzialności za kształt otaczającego świata, a więc motywuje do samodoskonalenia, rozwoju osobistego i społecznego.

Proponowane warsztaty zainspirują młodych ludzi do efektywnej, wzajemnej współpracy z rówieśnikami i pozwolą skutecznie modelować konstruktywne postawy w środowisku szkolnym.
W wyniku realizacji programu młodzi ludzie odniosą korzyści indywidualne: wzmocnienie poczucia własnej wartości, pewności siebie w kontaktach interpersonalnych, wiedza na temat problemów istotnych dla młodego człowieka. Przede wszystkim jednak uzyskaną wiedzę i zdobyte umiejętności mają pomóc im w tworzeniu konstruktywnych grup w szkołach, w których funkcjonują na co dzień.

Planowane treści warsztatów:

1. Warsztat pracy profilaktycznej z grupą z elementami treningu interpersonalnego
1) Zapoznanie się z ideologią MOPR. Rozpoczęcie procesu integracji grup prowadzących program w środowisku.
2) Pogłębienie umiejętności komunikacji i elastyczności w podejmowanych wspólnie działaniach.
3) Poznanie i uświadomienie powodów sięgania po środki psychoaktywne, uświadamianie cech indywidualnych i okoliczności sprzyjających uzależnieniu.
4) Usprawnianie umiejętności zachowań asertywnych w osobistych sytuacjach trudnych.
5) Ćwiczenie umiejętności  projektowania skutecznych działań pomocowych (procedur interwencyjnych).
6) Związek między skutecznymi działaniami pomocowymi a współpracą z innymi instytucjami/osobami.

2. Warsztat konstruktywnej organizacji czasu wolnego i animacji różnorakich działań z zakresu profilaktyki kreatywnej
1) Różnorodność form organizacji czasu wolnego a potrzeby psychiczne młodego człowieka.
2) Projektowanie wspólnych działań, podział zadań i obowiązków, rola koordynatorów.
3) Bezpieczeństwo uczestników podczas imprez i wspólnych działań – ramy prawne i odpowiedzialność osobista.
4) Specyfika organizacji działań sportowo-rekreacyjnych oraz gier terenowych.
5) Organizacja międzykulturowych działań integracyjnych i artystycznych, rola i formy autoprezentacji indywidualnej i zbiorowej.
6) Praktyczna organizacja wybranego typu imprezy dla pozostałych uczestników.

3. Warsztat dramy i teatru profilaktycznego
1) Integracyjne zabawy parateatralne.
2) Czym jest teatr – elementy składowe, ich rola, hierarchia; komunikacja w teatrze; prawda i fikcja, emocje aktora i widza, Katharsis i jego rola w profilaktyce poprzez teatr.
3) Czym jest profilaktyka? Zachowania ryzykowne młodzieży –przyczyny społeczne i zaplecze psychologiczne, główne nurty profilaktyki, ich mocne i słabe strony; rola profilaktyki rówieśniczej.
4) Profilaktyczny potencjał baśni: przegląd znanych wątków baśniowych, prawda i fikcja w baśni; prawda realistyczna i uniwersalna; aktualizacja i trawestacja uniwersalnych sensów baśni jako metoda konstruowania fabuły profilaktycznej.
5) Tworzenie scenariuszy profilaktycznych: kreowanie postaci, dobór treści, związki przyczynowo-skutkowe; zawiązanie akcji, kulminacja, morał – sensy jawne i ukryte.
6) Tworzenie spektakli profilaktycznych: praca nad warsztatem scenicznym, oprawa spektaklu – kostium, dekoracje, muzyka itp.

Metody pracy warsztatowej:
• dyskusja sterowana, burza mózgów
• praca w parach, małych i większych grupach
• elementy treningu interpersonalnego
• praca indywidualna na forum grupy
• mikroedukacja, mini-wykład
• ćwiczenia sceniczne, drama – praca na scenkach
• układanka – budowanie hierarchii
• ćwiczenia warsztatowe (grupowe i indywidualne)
• fantazja sterowana i wizualizacja
• omówienia, pytania, wnioski itp.

Młodzież uczestniczy aktywnie w realizacji każdego etapu projektu:

1) w fazie przygotowań:
- jest pomysłodawcą projektu
- udział w naborze uczestników
- wspólne wypracowanie programu warsztatów w oparciu o zgłoszone potrzeby i zainteresowania uczestników
- wybór ośrodka w Marózie – decyzja młodzieży
- wybór programu turystycznego

2) w fazie realizacji:
- wspólne opracowanie regulaminu i ramowego planu dnia Spotkań
- organizacja codziennych zajęć sportowo-rekreacyjnych i integracyjnych, decydowanie o ich kształcie
- działalność wybranej Rady Liderów
- współdecydowanie o przebiegu warsztatów – m.in. wybór i samodzielne przygotowanie imprezy dla pozostałych grup, wybór tematyki tworzonych scenariuszy i samodzielne konstruowanie spektakli
- codzienne podsumowanie dnia

3) w fazie ewaluacji:
- ewaluacja wszystkich zajęć
- główny respondent ankiet ewaluacyjnych
- udział w formułowaniu wniosków
- decyzja o kontynuacji

Kontakt z przedstawicielami organizacji partnerskiej z Bułgarii nawiązaliśmy podczas zorganizowanej w Warnie w 2009 roku przez Fundację Batorego międzynarodowej Szkoły Letniej w dziedzinie uzależnień, na którą byliśmy zaproszeni w charakterze lektorów prowadzących zajęcia na temat zachowań ryzykownych młodzieży i współczesnych strategii profilaktycznych. Podczas kilkudniowego szkolenia przedstawialiśmy m.in. nasze doświadczenia pracy z młodymi ludźmi, w tym także program Młodzieżowe Ochotnicze Pogotowie Rówieśnicze. Zajęcia te wzbudziły duże zainteresowanie odbiorców i wywołały liczne dyskusje i rozmowy w kuluarach seminarium, których inicjatorami byli właśnie nasi obecni partnerzy. W czasie tych nieformalnych spotkań okazało się, że mamy wspólne priorytety i obszary pracy i realizujemy podobne w założeniach programy profilaktyki i edukacji rówieśniczej, a w środowiskach młodzieżowych Polski i Bułgarii występują bardzo podobne problemy. Wspólna decyzja dalszej współpracy była niejako automatyczną konsekwencją tych spotkań. Od tego czasu jesteśmy w stałym kontakcie elektronicznym (mailowym, poprzez Skype oraz na forach internetowych) i wymieniamy doświadczenia i refleksje na temat naszej pracy z młodzieżą.

Rola partnerów w projekcie polega na:

Strona bułgarska
1) Odpowiedniego doboru do grupy młodzieży uczestniczącej w projekcie ze strony bułgarskiej
2) Ubezpieczeniu uczestników bułgarskich zgodnie z bułgarskim prawem
3) Organizacji wyjazdu grupy do Polski (dokonanie rezerwacji, zakup biletów, opieka nad uczestnikami podczas podróży itp.)
4) Przygotowaniu wraz z grupą młodzieży programu integracyjnego w celu przeprowadzenia wspólnych zajęć z młodzieżą polską, zgodnie z założeniami projektu
5) Pomocy młodzieży w przygotowaniu prezentacji swoich doświadczeń, metod i dobrych praktyk w zakresie pomocy rówieśniczej w Bułgarii
6) Prezentacji doświadczeń i praktyk bułgarskich oraz postaw społecznych w zakresie wolontariatu młodzieżowego
7) Przygotowanie wraz z grupą młodzieży programu prezentacji różnych aspektów kultury bułgarskiej (np. muzyka, kuchnia, tradycje, folklor, wielokulturowość itp.) w celu poprowadzenia zajęć międzykulturowych zgodnie z założeniami projektu
8) Współprowadzeniu zajęć warsztatowych wraz z trenerami polskimi
9) Wykorzystaniu i upowszechnianie rezultatów projektu w Bułgarii (przeniesienie zdobytych w ramach projektu umiejętności do codziennej praktyki, publikacje, informowanie środowiska szkolnego i młodzieżowego itp.)
10) Współudział w ewaluacji projektu

Strona polska:
1) Opracowanie zasad bezpieczeństwa na terytorium Polski
2) Zabezpieczenie miejsca na realizację Polsko-Bułgarskich Spotkań Liderów – nawiązanie współpracy ze Szkolnym Ośrodkiem Szkoleniowym „Syrenka” w Marózie, rezerwacja przygotowanie sal do zajęć warsztatowych itp.
3) Rekrutacja kadry – do opieki nad uczestnikami i do prowadzenia zajęć
4) Zakup materiałów niezbędnych do prowadzenia zajęć oraz zapewniających widoczność projektu (koszulki, czapeczki, smycze itp.), druk materiałów informacyjnych
5) Informacja o projekcie w prasie młodzieżowej (miesięcznik „Korniszon”)
6) Przyjazd grupy bułgarskiej, transfer obu grup do Maróza, podział na 3 grupy robocze (mieszane, polsko-bułgarskie) zakwaterowanie w ośrodku
7) Wspólne z młodzieżą ustalenie regulaminu i ramowego porządku dnia (młodzież sama ustala zasady swojego funkcjonowania podczas Spotkań w ramach obowiązującego prawa, dorośli opiekunowie mają za zadanie jedynie weryfikować ustalenia, aby były zgodnie z obowiązującymi przepisami, zasadami bezpieczeństwa i zdrowym rozsądkiem), wybór Rady Liderów, organu samorządowego młodzieży, reprezentacji wszystkich trzech grup (po 2 osoby z każdej grupy: 1 z Polski, 1 z Bułgarii), która ma za zadanie sprawną komunikację pomiędzy uczestnikami i koordynację
8) Spotkania integracyjne grup, wspólna realizacja zadania (zwiad po okolicy, przygotowanie prezentacji grupy: nazwa, okrzyk, piosenka, sztandar/herb itp.)
9) Wieczorne spotkanie zapoznawczo-integracyjne, prezentacje grup
10) Codzienne zajęcia warsztatowe (do południa, rotacyjnie w trzech grupach roboczych – każda grupa odbywa rotacyjnie te same wszystkie warsztaty wg załączonego harmonogramu, każdy warsztat w łącznym wymiarze 12 godzin dydaktycznych, każdy prowadzony przez 2 trenerów; praktycznym rezultatem każdego warsztatu będzie przeprowadzenie przez daną grupę określonych zajęć dla pozostałych grup):
1. Warsztat pracy z grupą (rezultat: przeprowadzenie przez każdą grupę wieczornych zajęć integracyjnych dla pozostałych uczestników)
2. Warsztat profilaktyczno-teatralny (rezultat: stworzenie przez każdą grupę spektaklu profilaktycznego na temat wybrany przez młodzież i jego prezentacja pozostałym uczestnikom podczas zorganizowanego na koniec Spotkań mini-przeglądu teatralnego)
3. Warsztat konstruktywnej organizacji czasu wolnego (rezultat: zorganizowanie przez każdą grupę imprezy profilaktycznej o wybranym charakterze dla pozostałych uczestników, np. gra terenowa, fabularna, impreza sportowo-rekreacyjna, edukacyjna, kulturalno-artystyczna itp., w zależności od inwencji młodzieży; imprezy będą przeprowadzone w wybranym przez każdą grupę terminie w ramach popołudniowych zajęć sportowo-rekreacyjnych lub wieczornych zajęć integracyjnych, w zależności od charakteru imprezy)
11) Codzienne zajęcia sportowo-rekreacyjne (po południu, organizowane i prowadzone przez młodzież), np. piłka siatkowa, balonowa, rozgrywki tenisa stołowego, zajęcia rekreacyjne na plaży, sporty wodne, Nordic Walking w lesie, wycieczki rowerowe po okolicy itp., w zależności od pomysłów i potrzeb młodzieży oraz warunków pogodowych
12) Codzienne zebranie społeczności, podsumowanie dnia, refleksje, wnioski, pomysły – jako wstęp do wieczornych zajęć integracyjnych
13) Codzienne międzykulturowe zajęcia integracyjne (wieczorem, organizowane i prowadzone przez młodzież), połączone z prezentacją różnych aspektów kultury polskiej i bułgarskiej i praktycznym w niej uczestnictwem, np. nauka piosenek, tańców, wieczór kulinarny, obrzędy itp., w zależności od pomysłów młodzieży)
14) Wycieczki krajoznawcze (planujemy 2 wycieczki: do Olsztyna oraz do Olsztynka i Grunwaldu)
15) Przegląd teatralny i pożegnalna impreza międzykulturowa
16) Podsumowanie wspólnej pracy refleksje końcowe, wnioski, pomysły na przyszłość, ewaluacja pobytu w ośrodku i warsztatów
17) Powrót do Warszawy, zakwaterowanie w Młodzieżowym Ośrodku Socjoterapii nr 6
18) Zwiedzanie Warszawy – młodzież polska w charakterze przewodników po ważnych dla niej miejscach w stolicy
19) Ewaluacja końcowa projektu
20) Wyjazd grupy bułgarskiej
21) Cykl działań zapewniających widoczność projektu, m.in. wystawy fotograficzne w MOS nr 6 i Młodzieżowym Domu Kultury Ochota oraz w szkołach uczestników, publikacje w prasie młodzieżowej, informacje i galerie zdjęć w Internecie itp.
22) Rozpowszechnianie i wykorzystanie rezultatów w Polsce i Bułgarii – rozpoczęcie wykorzystania zdobytej wiedzy i umiejętności poprzez cykl zajęć integracyjnych w szkołach, prowadzonych przez uczestników projektu, planowanie dalszych działań grup liderskich w Polsce i Bułgarii z wykorzystaniem zdobytych umiejętności
23) Podsumowanie ewaluacji, sporządzenie raportu końcowego
24) Sporządzenie sprawozdania z realizacji projektu

Zakwaterowanie i wyżywienie w Szkolnym Ośrodku Szkoleniowym „Syrenka” w Marózie (placówka Biura Edukacji Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy), wybranym przez młodzież, która zna ośrodek z wcześniejszych wyjazdów:
• zakwaterowanie w murowanych domkach 10-osobowych, w pokojach 2-4- osobowych z pełnym węzłem sanitarnym
• ośrodek malowniczo położony w lesie, nad czystym jeziorem Maróz
• własna plaża i kąpielisko strzeżone na terenie ośrodka
• do dyspozycji sprzęt pływający (rowery wodne, łódki, kajaki) oraz sprzęt sportowy
• baza rekreacyjno-sportowa, sale do zajęć warsztatowych
• wyżywienie: 4 posiłki dziennie

Transport uczestników z Bułgarii: samolot
Transfer z lotniska do ośrodka: autokar